Khá nhiều chị em đến phòng khám với một bộ kết quả xét nghiệm nội tiết làm ở nơi khác, đầy đủ chỉ số, tốn không ít tiền, nhưng bác sĩ chỉ có thể dùng được một nửa. Lý do không nằm ở máy móc: máu được lấy sai ngày chu kỳ, và với nội tiết, sai ngày là con số mất luôn ý nghĩa. Bài này giúp bạn nắm rõ xét nghiệm nội tiết nữ gồm những chỉ số nào và quan trọng không kém: làm vào ngày nào.
Xét nghiệm nội tiết nữ gồm những chỉ số nào?
Bộ xét nghiệm nội tiết nữ cơ bản gồm 6 chỉ số chính: FSH, LH, Estradiol (E2), AMH, Prolactin và Testosterone, một số trường hợp được chỉ định thêm Progesterone và hormone tuyến giáp (TSH). Trong đó FSH, LH, E2 cần lấy máu vào ngày 2 – 3 của chu kỳ kinh; AMH, Prolactin, Testosterone làm được ở bất kỳ thời điểm nào.
Bảng tra cứu: chỉ số nào, làm ngày nào, trả lời câu hỏi gì
| Chỉ số | Ngày lấy máu | Trả lời câu hỏi |
|---|---|---|
| FSH | Ngày 2 – 3 chu kỳ | Buồng trứng còn đáp ứng tốt không; FSH cao gợi ý buồng trứng đang phải “gắng sức” |
| LH | Ngày 2 – 3 chu kỳ | Cân bằng trục nội tiết; tỷ lệ LH/FSH cao gợi ý buồng trứng đa nang |
| Estradiol (E2) | Ngày 2 – 3 chu kỳ | Nền estrogen đầu chu kỳ; đọc kèm FSH để tránh kết quả FSH “đẹp giả” |
| AMH | Ngày nào cũng được | Dự trữ buồng trứng còn khoảng bao nhiêu |
| Prolactin | Ngày nào cũng được, buổi sáng | Prolactin cao có thể gây rối loạn rụng trứng, vô kinh |
| Testosterone | Ngày nào cũng được | Androgen cao đi cùng đa nang buồng trứng, mụn, rậm lông |
| Progesterone (khi cần) | Khoảng ngày 21 – 23 (chu kỳ 28 ngày) | Chu kỳ này có rụng trứng thật không |
| TSH (khi cần) | Ngày nào cũng được | Tuyến giáp, cơ quan ảnh hưởng trực tiếp kinh nguyệt và thai kỳ |
Điểm hay bị bỏ sót nhất trong bảng trên là Progesterone: chỉ số duy nhất phải làm ở nửa sau chu kỳ. Người chu kỳ không đều cần bác sĩ hẹn ngày riêng thay vì áp công thức ngày 21.
Vì sao lấy máu sai ngày là kết quả vô nghĩa?
Nội tiết sinh sản không phải hằng số: FSH, LH, E2 thay đổi từng ngày theo chu kỳ, có chỉ số chênh nhau nhiều lần giữa đầu chu kỳ và giữa chu kỳ. Một kết quả FSH lấy vào ngày 10 không thể so với ngưỡng tham chiếu của ngày 2 – 3, giống như cân nặng đo sau bữa buffet không nói lên cân nặng thật. Đây là lý do nhiều chị em phải xét nghiệm lại lần hai, mất thêm tiền và thêm một chu kỳ chờ đợi.
Ngoại lệ đáng nhớ là AMH: chỉ số này ổn định trong suốt chu kỳ nên làm ngày nào cũng được, theo tài liệu của Cleveland Clinic. Nếu bạn từng nghe AMH của mình “thấp” và đang lo lắng, bài AMH thấp có còn cơ hội mang thai tự nhiên không phân tích kỹ con số này nói gì và không nói gì.
Ai nên làm xét nghiệm nội tiết nữ?
- Kinh nguyệt không đều, kinh thưa, vô kinh từ 3 tháng;
- Mong con 6 – 12 tháng chưa có kết quả (tùy tuổi), cần đánh giá toàn diện cùng các hạng mục trong bài khám hiếm muộn gồm những gì;
- Nghi ngờ buồng trứng đa nang: mụn nhiều, rậm lông, tăng cân không rõ lý do;
- Trên 35 tuổi muốn biết dự trữ buồng trứng trước khi lên kế hoạch sinh con;
- Tiết sữa bất thường ngoài thai kỳ, hoặc có triệu chứng gợi ý rối loạn tuyến giáp.
Ngược lại, xét nghiệm nội tiết nữ không phải món “khám cho biết” nên làm đại trà hằng năm khi không có triệu chứng; làm đúng lúc, đúng câu hỏi mới đáng từng đồng chi phí.
Lưu ý trước khi đi xét nghiệm
Gọi cho phòng khám ngay ngày đầu có kinh để được hẹn đúng ngày 2 – 3; với Prolactin nên lấy máu buổi sáng, nghỉ ngơi yên tĩnh 15 – 20 phút trước khi lấy vì căng thẳng và vận động mạnh làm chỉ số tăng giả. Phần lớn chỉ số không cần nhịn ăn, trừ khi bác sĩ dặn kèm xét nghiệm khác. Và quan trọng nhất: mang theo kết quả cũ nếu có, vì nội tiết đọc theo xu hướng nhiều lần sẽ chính xác hơn một lần chụp cắt.
Tại Phòng khám TS, gói khám sức khỏe sinh sản kèm xét nghiệm nội tiết được thiết kế sẵn theo đúng nguyên tắc ngày chu kỳ ở trên, chi tiết trong bài gói khám sức khỏe sinh sản và xét nghiệm nội tiết tại phòng khám. Bạn có thể đặt lịch trước tại đây hoặc gọi 1900 255 565 để được hẹn đúng ngày; các thắc mắc về nội tiết khác đã được giải đáp tại chuyên mục hỏi đáp nội tiết nữ.
Câu hỏi thường gặp
Xét nghiệm nội tiết nữ bao nhiêu tiền?
Chi phí phụ thuộc số chỉ số được chỉ định, nên con số chính xác chỉ có sau khi bác sĩ thăm khám và xác định bạn cần làm gì; phí khám ban đầu tại Phòng khám TS từ 200.000đ và mọi chỉ định xét nghiệm đều được báo giá rõ trước khi thực hiện. Cảnh giác với các gói “nội tiết trọn bộ” giá rẻ làm sai ngày: rẻ mà phải làm lại là đắt.
Đang uống thuốc tránh thai có xét nghiệm nội tiết được không?
Không nên, vì thuốc tránh thai nội tiết làm thay đổi hầu hết chỉ số (trừ AMH ít bị ảnh hưởng). Thông thường cần ngừng thuốc và chờ chu kỳ tự nhiên trở lại trước khi xét nghiệm; thời điểm cụ thể nên hỏi bác sĩ theo loại thuốc đang dùng.
Kết quả nội tiết bất thường có chắc là bệnh không?
Chưa chắc. Một kết quả lệch có thể do sai ngày, căng thẳng, mất ngủ hoặc dao động sinh lý. Bác sĩ thường đối chiếu triệu chứng, siêu âm và đôi khi lặp lại xét nghiệm trước khi kết luận, nên đừng tự đọc một con số rồi lo lắng.
Thông tin mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.
