Theo World Health Organization (WHO), sức khỏe sinh sản được hiểu là trạng thái khỏe mạnh toàn diện về thể chất, tinh thần và sự hòa hợp xã hội trong tất cả các vấn đề liên quan đến hệ thống sinh sản ở mọi giai đoạn của cuộc đời chứ không đơn thuần là có bệnh hoặc ốm đau. Điều này có nghĩa là sức khỏe sinh sản không chỉ là không mắc bệnh mà còn bao gồm nhiều yếu tố tác động và ảnh hưởng khác như khả năng sinh sản, đời sống tình dục an toàn, thỏa mãn và tự do quyết định số con cũng như cách sinh con theo nhu cầu.
Sức khỏe sinh sản có vai trò quan trọng kể về thể chất lẫn tinh thần. Nếu được chăm sóc tốt, quá trình sinh sản diễn ra khỏe mạnh, an toàn từ đó góp phần tạo nên một chu kỳ mang thai khỏe mạnh và một thế hệ về sau vững chãi giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho gia đình và xã hội.
Vậy cần chăm sóc sức khỏe sinh sản như nào? Cùng các chuyên gia của phòng khám TS sẽ đồng hành cùng bạn trong bài viết này nhé!
Sức khỏe sinh sản của nữ – Những điều cần biết
Cách chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ là cần biết lắng nghe cơ thể mình hơn, không nên chủ quan trong mọi tình huống. Đặc biệt khi có những dấu hiệu bất thường dù là nhỏ nhất cùng cần được theo dõi và sát sao nhất.
Sau đây là những thông tin cần biết khi chăm sóc sức khỏe sinh sản ở nữ giới:
- Hệ sinh sản của nữ giới sẽ bao gồm các cơ quan: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, cổ tử cung và âm đạo.
- Hormone sinh sản ở nữ giới sẽ có tác động đến tâm trạng, cảm xúc, chu kỳ kinh nguyệt, ham muốn tình dục và khả năng mang thai.
- Chu kỳ kinh nguyệt cũng là yếu tố phản ánh sức khỏe sinh sản ở nữ giới. Phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt bình thường sẽ kéo dài khoảng từ 22 đến 35 ngày, thời điểm dễ thụ thai nhất là ngày rụng trứng và 5 ngày trước rụng trứng.
- Nếu như chu kỳ kinh nguyệt của bạn có những bất thường như: Rong kinh, đau bụng nhiều khi đến kỳ, ra máu bất thường, kinh quá ít hoặc quá nhiều cũng là những dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản cần được kiểm tra.
- Khi quan tâm đến sức khỏe sinh sản, phụ nữ cần biết được một số bệnh lý phụ khoa như: Viêm âm đạo ( do vi khuẩn, nấm candida), Hội chứng buồng trứng đa nang ( dấu hiệu kỳ kinh không đều, khó thụ thai), lạc nội mạc tử cung và ung thư cổ tử cung.
- Phụ nữ nên tiêm phòng HPV để phòng ngừa một số bệnh do HPV gây ra như ung thư cổ tử cung, tốt nhất là nên tiêm trước khi quan hệ tình dục.
- Và cuối cùng là cần quan hệ tình dục lành mạnh an toàn để tránh mang thai ngoài ý muốn và giảm nguy cơ lây lan các bệnh qua đường tình dục.
Hãy liên hệ bác sĩ để được vấn khi cần hỗ trợ chăm sóc sức khỏe sinh sản
Sức khỏe sinh sản nam giới – Thường bị bỏ qua
Thực tế sức khỏe sinh sản nam giới cũng cần được quan tâm không khác gì nữ giới nhưng lại ít được quan tâm hơn. Sức khỏe sinh sản nam giới có tác động trực tiếp đến khả năng sinh sản, sức khỏe thai nhi, nội tiết tố và chức năng tình dục ở nam giới.
- Hệ sinh sản ở nam giới gồm: Dương vật, tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh và tuyến tiền liệt.
- Testosterone chính là hormone nam giới có ảnh hưởng lớn đến ham muốn tình dục, tâm trạng, khối cơ mà chất lượng tinh trùng.
- Một số vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nam giới không thể bỏ qua đó chính là: Rối loạn cương dương ( khó đạt được sự cương cứng), Xuất tinh sớm (do căng thẳng, stress hoặc vấn đề liên quan đến hormone), Giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm tuyến tiền liệt hoặc vô sinh ở nam giới.
- Điều mà nam giới đều biết nhưng thường bỏ qua là chất lượng của tinh trùng sẽ bị ảnh hưởng bởi lối sống và chế độ sinh hoạt như: Thiếu ngủ, stress, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chất kích thích, béo phì,…
- Một số bệnh lý nam giới dễ mắc nếu quan hệ tình dục thiếu an toàn ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản như: HIV, bệnh lậu, giang mai, HPV…
Kể cả nam giới hay nữ giới đừng xem nhẹ các dấu hiệu nhỏ liên quan đến sức khỏe sinh sản mà bỏ qua, hãy thật sự lắng nghe cơ thể mình và đừng chỉ đi khám khi đã quá muộn.
Sức khỏe sinh sản nam giới cũng cần được quan tâm không khác gì nữ giới
Khi nào nên bắt đầu theo dõi sức khỏe sinh sản?
Trên thực tế, nhiều người vẫn chưa quan tâm đến khám sức khỏe sinh sản kể cả nam hay nữ mà chỉ khi cơ thể xuất hiện những biểu hiện bất thường hoặc đến khi khó có con mới bắt đầu quan tâm.
Ở mỗi giai đoạn, sức khỏe sinh sản của mỗi người sẽ có sự thay đổi khác nhau, vì thế hãy nên bắt đầu quan tâm, theo dõi sức khỏe sinh sản sớm để tối ưu hóa cho khả năng sinh sản về sau và đảm bảo sức khỏe toàn diện cho chính mình:
Giai đoạn dậy thì
Giai đoạn dậy thì ở nữ giới sẽ từ 8-13 tuổi và ở nam từ 9-14 tuổi. Giai đoạn này sẽ có những thay đổi rõ rệt của cơ thể cả về thể chất, tâm sinh lý và nội tiết. Đây là giai đoạn cấn được bắt đầu quan tâm, theo dõi sức khỏe sinh sản. Quan trọng là để các em hiểu được đúng về cơ thể, vệ sinh đúng cách và giáo dục giới tình an toàn.
Giai đoạn trưởng thành
Giai đoạn trưởng thành bắt đầu ở tuổi 18-22 tuổi. Đây là giai đoạn mà khả năng sinh sản ở cả nam và nữ đạt mức cao nhất. Ở giai đoạn này nếu là nữ giới cần tiêm phòng HPV đầy đủ, theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, khám phụ khoa theo định kỳ. Nếu là nam giới cần theo dõi chức năng sinh lý.
Giai đoạn tuổi già
Giai đoạn này thường bắt đầu từ sau 30 tuổi, lúc này khả năng sinh sản của cả nam và nữ đều giảm, đặc biệt là ở nữ giới. Đến một độ tuổi phụ nữ sẽ bắt đầu mãn kinh, kết thúc chu kỳ kinh nguyệt và việc mang thai tự nhiên là điều khó có thể. Ở nam giới cơ thể cũng sẽ giảm sản xuất hormone testosterone.
Ngay từ tuổi vị thành niên hãy quan tâm và theo dõi sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ
5 thói quen tốt cho SKSS ngay hôm nay
Bất kể giới tính nào, độ tuổi nào đi chăng nữa việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe sinh sản đặc biệt quan trọng. Sau đây là 5 thói quen bạn nên thực hiện ngay từ hôm nay:
- Chế độ dinh dưỡng: Chế độ dinh dưỡng cân bằng, đủ chất giúp cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe sinh sản. Nên ưu tiên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, thực phẩm giàu protein, giàu vitamin và chất béo lành mạnh. Hạn chế ăn những thực phẩm có chứa nhiều đường, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.
- Tập thể dục đều đặn: Thể dục giúp kiểm soát cân nặng, giảm bớt căng thẳng, cải thiện tuần hoàn máu. Bạn không cần tập quá nặng hay quá lâu, chỉ cần duy trì mỗi ngày từ 30 – 60 phút bằng các hoạt động không quá sức như đi bộ, yoga , cầu lông,…
- Ngủ đúng giờ, đủ giấc: Thiếu ngủ kéo dài có thể gây rối loạn nội tiết, chu kỳ kinh nguyệt không đều, giảm ham muốn và hormone sinh sản bị ảnh hưởng. Vì thế không nên thức khuya sau 23h và cần ngủ đủ ít nhất 8 tiếng mỗi ngày.
- Quan hệ tình dục an toàn: Nên sử dụng bao cao su hoặc các biện pháp tránh thai an toàn tùy theo từng cơ thể của từng người thông qua sự tư vấn từ bác sĩ. Điều này không những giúp tránh thai ngoài ý muốn mà còn giảm được nguy cơ các bệnh lây nhiễm thông qua đường tình dục.
- Thăm khám sức khỏe sinh sản định kỳ, kể cả khi chưa lập gia đình
Nếu bạn đang sinh sống tại Hà Nội, có thể tham khảo đặt lịch khám và tư vấn tại Phòng khám chuyên khoa phụ sản TS 319 Hồng Tiến.
Chế độ dinh dưỡng cân bằng, sinh hoạt lành mạnh giúp cải thiện sức khỏe sinh sản
Những câu hỏi liên quan đến sức khỏe sinh sản
Sức khỏe sinh sản cần được quan tâm và theo dõi ở cả nam và nữ, không giới hạn độ tuổi và giới tình. Một số câu hỏi sau đây giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Độ tuổi sức khỏe sinh sản tốt nhất ở nam và nữ là bao nhiêu?
Ở nữ giới, khả năng sinh sản tốt nhất sẽ vào khoảng từ 20-30 tuổi, còn ở nam giới sẽ vào khoảng từ 20-35 tuổi. Sau độ tuổi đó, sức khỏe sinh sản sẽ giảm dần theo độ tuổi.
Chu kỳ kinh nguyệt bị rối loạn có ảnh hưởng đến khả năng sinh con không?
Có, nhưng không phải trường hợp nào cũng bị hiếm muộn. Khi chu kỳ kinh nguyệt không đều, bị rối loạn khiến quá trình rụng trứng không đều hoặc có trường hợp không rụng trứng. Khi đó, khó xác định được thời điểm quan hệ để mang thai, và khi trứng không rụng thì khả năng mang thai gần như không xảy ra.
Để điện thoại hoặc laptop cạnh đùi có làm giảm chất lượng tinh trùng hay không?
Có, nếu bạn có thói quen này thường xuyên sẽ ảnh hưởng nhẹ đến chất lượng tinh trùng, làm giảm sự vận động của tinh trùng nhưng không hoàn toàn gây hiếm muộn.
Quan hệ 12 tháng không dùng biện pháp nhưng chưa có thai có được gọi là hiếm muộn không?
Nếu một cặp vợ chồng có quan hệ đều đặn, không dùng bất cứ biện pháp tránh thai nào trong vòng 12 tháng được đánh giá là hiếm muộn, cần được kiểm tra sức khỏe sinh sản cho cả vợ và chồng.
Chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản giúp bạn hạnh phúc hơn
Việc khám sức khỏe sinh sản là điều quan trọng cần được quan tâm và theo dõi ở cả nam và nữ trong nhiều giai đoạn khác nhau. Hiện nay, có nhiều bệnh viện cung cấp dịch vụ khám sức khỏe sinh sản từ bệnh viện tuyến tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đến bệnh viện tư nhân hoặc các trung tâm tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản toàn diện,… Vì thế, bạn có thể lựa chọn một đơn vị uy tín, chuyên môn tốt để được hỗ trợ. Nếu bạn quan tâm đến Phòng khám chuyên khoa phụ sản TS 319 Hồng Tiến của chúng tôi.
