Có hai kiểu mẹ bầu trái ngược: người tuần nào cũng muốn đi siêu âm để ngắm con, và người lại sợ siêu âm nhiều hại bé nên né tránh. Cả hai thái cực đều xuất phát từ việc chưa rõ siêu âm thai nhiều có tốt không và bao nhiêu là đủ. Câu trả lời nằm ở “đúng mốc, đúng mục đích” chứ không phải “càng nhiều càng tốt” hay “càng ít càng an toàn”.
Siêu âm thai nhiều có tốt không, bao nhiêu lần là đủ?
Tóm lại: siêu âm thai theo chỉ định là an toàn, không dùng tia xạ; nhưng siêu âm thai nhiều quá mức ngoài chỉ định không làm thai khỏe hơn mà chỉ tốn kém. Một thai kỳ bình thường thường cần khoảng 3 – 5 lần siêu âm ở các mốc quan trọng, có thể nhiều hơn nếu bác sĩ cần theo dõi vấn đề cụ thể.
Vì sao “nhiều” không đồng nghĩa với “tốt hơn”?
Siêu âm là công cụ kiểm tra và sàng lọc theo từng mốc phát triển của thai, không phải hoạt động “xem mặt con” càng làm nhiều càng lợi. Các mốc siêu âm quan trọng đã được thiết kế để bắt đúng thông tin cần ở từng giai đoạn, chi tiết trong bài 3 mốc siêu âm thai quan trọng. Siêu âm thêm ngoài chỉ định ở phòng dịch vụ chỉ để ngắm bé thì không tăng giá trị y khoa, dù vẫn được xem là an toàn. Tài liệu của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng định vị siêu âm thai trước hết là công cụ kiểm tra sức khỏe, không phải buổi xem hình em bé.
Siêu âm thai có hại cho em bé không?
Siêu âm dùng sóng âm, không dùng tia X hay bức xạ ion hóa, và được xem là an toàn khi thực hiện theo chỉ định y khoa. Chưa có bằng chứng cho thấy siêu âm thai đúng cách gây hại cho thai nhi. Vì vậy mẹ không cần sợ các mốc siêu âm cần thiết; điều nên tránh chỉ là lạm dụng siêu âm “cho vui” quá nhiều lần. Việc theo dõi thai nên nằm trong một kế hoạch tổng thể, như trình bày trong bài quản lý thai kỳ là gì.
Vậy nên siêu âm theo nguyên tắc nào?
Nguyên tắc đơn giản: siêu âm theo lịch bác sĩ hẹn, đủ các mốc sàng lọc quan trọng, và làm thêm khi có chỉ định (theo dõi một bất thường, đánh giá lại tăng trưởng). Không tự ý đi siêu âm dày đặc ngoài kế hoạch chỉ để xem con, cũng không bỏ các mốc cần thiết vì sợ hại.
Câu hỏi thường gặp
Một thai kỳ bình thường siêu âm mấy lần?
Thường khoảng 3 – 5 lần ở các mốc chính (quanh 12 tuần, 18 – 22 tuần, 30 – 32 tuần và một vài lần theo dõi), có thể nhiều hơn nếu bác sĩ cần đánh giá vấn đề riêng. Số lần cụ thể tùy diễn tiến thai kỳ của từng mẹ.
Siêu âm 4D/5D nhiều lần có cần không?
Siêu âm 4D/5D chủ yếu cho hình ảnh đẹp để ngắm bé, giá trị sàng lọc nằm ở siêu âm hình thái mốc 18 – 22 tuần. Làm 4D/5D nhiều lần ngoài mốc không tăng giá trị y khoa.
Lỡ siêu âm hơi nhiều trong thai kỳ có sao không?
Không cần lo lắng, vì siêu âm an toàn. Tuy nhiên từ giờ nên theo lịch bác sĩ hẹn để vừa đủ thông tin cần thiết vừa tránh tốn kém không cần thiết.
Mẹ bầu muốn được tư vấn lịch siêu âm và theo dõi thai phù hợp? Đặt lịch khám tại phòng khám hoặc xem thêm tại chuyên mục hỏi đáp theo dõi thai kỳ.
Thông tin mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.
