Trong các việc cần làm trước khi mang thai, tiêm phòng là việc dễ bị lùi lại nhất, vì “chưa có thai thì vội gì”. Nhưng đây lại đúng là việc phải làm khi chưa có thai, bởi một số vắc xin không được tiêm trong thai kỳ và cần khoảng cách an toàn trước khi thụ thai. Lỡ có thai khi chưa kịp tiêm đủ khiến không ít mẹ lo lắng suốt cả thai kỳ.
Tiêm phòng trước khi mang thai gồm mũi nào, cách bao lâu?
Các mũi thường được khuyến cáo trước khi mang thai gồm Sởi – Quai bị – Rubella (MMR), Thủy đậu, Cúm, Viêm gan B, và Bạch hầu – Ho gà – Uốn ván. Trong đó MMR và Thủy đậu là vắc xin sống, cần hoàn thành và tránh thai ít nhất 1 – 3 tháng sau tiêm; cúm và một số mũi khác có thể tiêm cả khi đã mang thai.
Bảng vắc xin và khoảng cách an toàn trước thụ thai
| Vắc xin | Vì sao quan trọng | Khoảng cách trước thụ thai |
|---|---|---|
| Sởi – Quai bị – Rubella (MMR) | Rubella trong thai kỳ có thể gây dị tật bẩm sinh nặng | Tránh thai tối thiểu 1 tháng (nhiều nơi khuyên 3 tháng) sau tiêm |
| Thủy đậu | Mắc thủy đậu khi mang thai nguy hiểm cho cả mẹ và thai | Tránh thai tối thiểu 1 – 3 tháng sau tiêm |
| Cúm | Bà bầu mắc cúm dễ biến chứng nặng hơn | Tiêm được cả trước và trong thai kỳ |
| Viêm gan B | Phòng lây cho con; cần xét nghiệm trước | Theo phác đồ, nên hoàn thành trước |
| Bạch hầu – Ho gà – Uốn ván | Bảo vệ trẻ sơ sinh giai đoạn đầu đời | Theo tư vấn, thường có mũi nhắc trong thai kỳ |
Riêng Rubella đáng nhấn mạnh: nhiễm Rubella trong những tháng đầu thai kỳ có thể gây hội chứng Rubella bẩm sinh với dị tật tim, mắt, tai cho em bé, theo tài liệu của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS). Đây là lý do mũi MMR luôn nằm đầu danh sách cần hoàn thành sớm.
Nên đi tiêm trước thụ thai bao lâu?
Vì mũi MMR và thủy đậu cần khoảng đệm 1 – 3 tháng, nên lý tưởng là bắt đầu rà soát tiêm chủng ít nhất 3 tháng trước khi dự định có thai. Bước đầu tiên không phải đi tiêm ngay, mà là xét nghiệm kiểm tra kháng thể: nếu đã có miễn dịch Rubella hoặc thủy đậu (do tiêm cũ hoặc từng mắc) thì không cần tiêm lại. Việc này thường được gộp trong buổi khám trước khi mang thai.
Lỡ có thai ngay sau khi tiêm vắc xin sống thì sao?
Đây là tình huống khiến nhiều mẹ hoảng. Thực tế, dù khuyến cáo là tránh thai sau tiêm MMR/thủy đậu, các theo dõi trên những trường hợp lỡ mang thai gần thời điểm tiêm cho đến nay không ghi nhận sự gia tăng dị tật rõ ràng. Vì vậy nếu rơi vào tình huống này, bạn không nên hoảng loạn hay nghĩ đến quyết định vội vàng, mà hãy thông báo cho bác sĩ để được theo dõi thai kỳ phù hợp. Việc khuyến cáo tránh thai chỉ là nguyên tắc thận trọng, không phải dấu hiệu chắc chắn có hại.
Câu hỏi thường gặp
Đã tiêm Rubella hồi nhỏ có cần tiêm lại trước khi mang thai không?
Nên xét nghiệm kháng thể trước. Nếu kết quả cho thấy đã có miễn dịch đủ thì không cần tiêm lại; nếu kháng thể thấp hoặc không rõ tiền sử tiêm, bác sĩ sẽ tư vấn tiêm bù.
Chồng có cần tiêm phòng gì trước khi vợ mang thai không?
Người chồng nên đảm bảo đã có miễn dịch với các bệnh truyền nhiễm như sởi, thủy đậu, cúm để tránh trở thành nguồn lây cho vợ trong thai kỳ. Mũi cụ thể nên hỏi bác sĩ theo tiền sử.
Đang cho con bú có tiêm được các mũi này không?
Phần lớn vắc xin, kể cả MMR, an toàn khi đang cho con bú. Tuy nhiên nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm và loại vắc xin phù hợp với kế hoạch mang thai tiếp theo của bạn.
Bạn chưa rõ mình đã tiêm đủ chưa hoặc cần bắt đầu từ đâu? Đăng ký tư vấn 1:1 cùng đội ngũ chuyên môn để được rà soát lịch sử tiêm chủng và lên kế hoạch trước thụ thai; thêm giải đáp tại chuyên mục hỏi đáp chuẩn bị mang thai.
Thông tin mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.
