“Thả” được tám tháng rồi mà chưa có tin vui, hai vợ chồng bắt đầu nhìn nhau mỗi cuối chu kỳ. Người nói cứ thoải mái đi rồi con sẽ đến, người lại sốt ruột muốn đi khám ngay. Cảm giác lưng chừng ấy rất phổ biến: không biết mình đang ở ngưỡng bình thường hay đã đến lúc cần bác sĩ. May là y khoa có mốc trả lời khá rõ ràng cho câu hỏi này.
Bao lâu không có thai thì nên đi khám?
Khuyến cáo chung: vợ chồng nên đi khám sức khỏe sinh sản nếu quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai sau 12 tháng chưa có thai (khi người vợ dưới 35 tuổi), hoặc sau 6 tháng (khi người vợ từ 35 tuổi trở lên). Một số trường hợp có yếu tố nguy cơ thì nên khám ngay, không cần chờ đủ mốc.
Mốc này không phải con số ngẫu nhiên. Khoảng 85% các cặp đôi sẽ có thai trong vòng một năm đầu nếu quan hệ đều và không tránh thai, theo dữ liệu được Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) dẫn lại. Qua mốc đó mà chưa có tin vui, xác suất tồn tại một nguyên nhân cần kiểm tra bắt đầu cao hơn đáng kể, và việc khám lúc này là bước hợp lý tiếp theo chứ không phải tín hiệu của điều gì nghiêm trọng.
Vì sao tuổi 35 lại là ranh giới của mốc 6 tháng?
Dự trữ buồng trứng và chất lượng noãn giảm dần theo tuổi, tốc độ giảm nhanh hơn rõ rệt sau 35. Nếu cứ áp mốc chờ 12 tháng cho mọi lứa tuổi, người vợ 36 – 37 tuổi có thể mất một năm quý giá chỉ để chờ. Vì vậy từ 35 tuổi, ngưỡng khuyến cáo rút ngắn còn 6 tháng; còn từ 40 tuổi, nhiều hiệp hội chuyên ngành khuyên đi khám và tư vấn ngay khi bắt đầu mong con.
Điều này không có nghĩa cơ hội đóng lại sau 35 tuổi. Rất nhiều phụ nữ trên 35 vẫn mang thai tự nhiên. Mốc 6 tháng chỉ phản ánh một nguyên tắc: tuổi càng cao, thời gian càng đáng quý, nên việc kiểm tra cần diễn ra sớm hơn để mọi quyết định đều dựa trên dữ liệu thật của chính mình.
6 trường hợp nên đi khám sớm, không cần chờ đủ mốc
Tại phòng khám, chúng tôi gặp không ít cặp đôi đã “chờ cho đủ 12 tháng” trong khi bản thân có sẵn dấu hiệu lẽ ra nên kiểm tra từ đầu. Nếu rơi vào một trong các trường hợp sau, hai vợ chồng nên đặt lịch khám ngay khi bắt đầu mong con:
- Chu kỳ kinh không đều, kinh thưa trên 35 ngày hoặc vô kinh nhiều tháng;
- Từng được chẩn đoán hoặc nghi ngờ buồng trứng đa nang, lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung;
- Từng phẫu thuật vùng chậu, mổ u nang buồng trứng, chửa ngoài tử cung hoặc viêm vùng chậu;
- Từng sảy thai từ 2 lần liên tiếp trở lên;
- Người chồng có bệnh lý vùng bìu, từng quai bị biến chứng, hoặc nghi ngờ chất lượng tinh trùng;
- Một trong hai người từng điều trị ung thư, mắc bệnh nội tiết (tuyến giáp, đái tháo đường) chưa kiểm soát tốt.
Riêng chuyện kinh nguyệt không đều ảnh hưởng thế nào đến khả năng mang thai, chúng tôi đã phân tích kỹ trong bài kinh nguyệt không đều có ảnh hưởng khả năng mang thai không.
Tâm lý “thả thêm vài tháng nữa xem sao” khiến nhiều cặp đôi mất thời gian vàng
Đây là kịch bản quen thuộc: đến mốc 12 tháng, thay vì đi khám, nhiều cặp đôi tự gia hạn thêm “vài tháng nữa”, rồi vài tháng nữa thành một – hai năm. Lý do thường không phải chủ quan, mà là e ngại: sợ phải nghe tin xấu, ngại quy trình khám, hoặc nghĩ rằng đi khám đồng nghĩa với thừa nhận “có vấn đề”.
Thực tế ngược lại. Buổi khám đầu tiên chủ yếu là trao đổi và vài kiểm tra cơ bản, hoàn toàn nhẹ nhàng, và phần lớn các cặp đôi ra về với câu trả lời rõ ràng hơn hẳn so với những tháng ngày phỏng đoán. Kể cả khi phát hiện nguyên nhân, phát hiện sớm gần như luôn đồng nghĩa với nhiều lựa chọn xử lý hơn. Trì hoãn không làm nguyên nhân biến mất, chỉ làm hẹp dần cánh cửa thời gian, nhất là với người vợ sau 35 tuổi.
Đi khám thì khám những gì, có phức tạp không?
Buổi khám sức khỏe sinh sản ban đầu cho cặp đôi mong con thường gồm: trao đổi tiền sử, khám phụ khoa và siêu âm đánh giá tử cung – buồng trứng cho người vợ, xét nghiệm tinh dịch đồ cho người chồng, cùng một số xét nghiệm nội tiết khi cần. Nắm rõ bao lâu không có thai thì nên đi khám rồi, bước tiếp theo chỉ là chuẩn bị đúng: danh mục chi tiết cho cả hai vợ chồng có trong bài khám hiếm muộn gồm những gì. Với những cặp đôi có chu kỳ không đều và muốn xác định đúng thời điểm dễ thụ thai, bác sĩ có thể đề nghị siêu âm canh trứng trong một vài chu kỳ.
Nếu hai vợ chồng đang phân vân chưa biết bắt đầu từ đâu, có thể gửi câu hỏi cho bác sĩ qua chuyên mục hỏi đáp sức khỏe sinh sản và mong con, hoặc tìm hiểu trước về dịch vụ khám, tư vấn hiếm muộn tại phòng khám.
Câu hỏi thường gặp
Quan hệ “đều đặn” được hiểu là như thế nào?
Thường được hiểu là quan hệ 2 – 3 lần mỗi tuần, rải đều trong chu kỳ, không dùng bất kỳ biện pháp tránh thai nào. Nếu tần suất thưa hơn nhiều hoặc hai vợ chồng thường xuyên xa nhau, mốc 12 tháng nên được nhìn linh hoạt hơn khi trao đổi với bác sĩ.
Chưa đủ 12 tháng nhưng quá sốt ruột, có nên đi khám không?
Hoàn toàn có thể. Khám sớm không gây hại gì; ngược lại giúp hai vợ chồng yên tâm về nền tảng sức khỏe sinh sản và biết mình có thuộc nhóm cần theo dõi đặc biệt hay không. Sự sốt ruột kéo dài cũng là một dạng áp lực không tốt cho chính hành trình mong con.
Đi khám thì cả hai vợ chồng cùng đi hay chỉ vợ đi?
Nên đi cả hai ngay từ đầu. Nguyên nhân khó có thai đến từ cả hai phía với tỷ lệ gần tương đương, nên chỉ khám một người dễ bỏ sót một nửa bức tranh và kéo dài thời gian tìm nguyên nhân.
Thông tin mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.
