Đến mỗi lần siêu âm thai, câu hỏi đầu tiên của nhiều gia đình là “trai hay gái bác sĩ ơi”. Câu hỏi dễ thương, nhưng lại che mất điều quan trọng nhất mà mỗi lần siêu âm được thiết kế để làm: sàng lọc dị tật theo từng giai đoạn phát triển của em bé. Có 3 mốc siêu âm mà mỗi mốc trả lời một câu hỏi y khoa riêng, và bỏ lỡ thì không làm bù được ở mốc khác.
3 mốc siêu âm thai quan trọng là những mốc nào?
Ba mốc siêu âm sàng lọc không nên bỏ lỡ là: siêu âm 11 – 13 tuần 6 ngày (đo độ mờ da gáy), siêu âm 18 – 22 tuần (khảo sát hình thái), và siêu âm 30 – 32 tuần (đánh giá tăng trưởng và ngôi thai). Mỗi mốc gắn với một cửa sổ thời gian nhất định vì cấu trúc cần quan sát chỉ hiện rõ trong giai đoạn đó.
Vì sao từng mốc lại có cửa sổ thời gian cố định?
Mốc 1: 11 – 13 tuần 6 ngày: đo độ mờ da gáy
Đây là thời điểm duy nhất đo được độ mờ da gáy, một chỉ số kết hợp với xét nghiệm máu để sàng lọc nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể như hội chứng Down. Qua 14 tuần, lớp dịch sau gáy tiêu đi và không đo được nữa, nên lỡ mốc này là mất một công cụ sàng lọc quan trọng. Đây cũng là lúc xác định tuổi thai chính xác nhất.
Mốc 2: 18 – 22 tuần: siêu âm hình thái
Mốc “siêu âm 4D/5D” mà nhiều mẹ mong chờ, nhưng giá trị thật nằm ở khảo sát hình thái: bác sĩ kiểm tra chi tiết tim, não, cột sống, thận, tay chân và các cơ quan của em bé. Phần lớn dị tật cấu trúc lớn được phát hiện ở mốc này, khi thai đủ lớn để thấy rõ mà vẫn còn thời gian cho các quyết định tiếp theo.
Mốc 3: 30 – 32 tuần: đánh giá tăng trưởng
Mốc này đánh giá em bé tăng cân có tốt không, lượng nước ối, vị trí bánh nhau và ngôi thai, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sinh. Phát hiện thai chậm tăng trưởng hay bất thường nước ối ở giai đoạn này giúp bác sĩ can thiệp kịp thời.
Hướng dẫn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng nhấn mạnh các lần siêu âm thai trước hết là công cụ kiểm tra sức khỏe và sàng lọc, không phải buổi xem mặt em bé.
Siêu âm sàng lọc khác gì các mốc khám thai định kỳ?
Ba mốc siêu âm trên là các lần siêu âm sàng lọc chuyên sâu, nằm xen trong lịch khám thai định kỳ rộng hơn (mỗi 4 tuần ở giai đoạn đầu, dày hơn về cuối). Nói cách khác, mẹ vẫn khám thai và siêu âm thường quy ở nhiều mốc khác, nhưng 3 mốc này là những lần không được phép lỡ. Các mốc khám thai định kỳ hay bị bỏ qua được liệt kê trong bài 3 mốc khám thai định kỳ nhiều mẹ bầu dễ bỏ lỡ.
Câu hỏi thường gặp
Lỡ mốc siêu âm 12 tuần thì làm sao?
Nếu đã qua 14 tuần, không đo được độ mờ da gáy nữa, nhưng vẫn còn lựa chọn sàng lọc khác như xét nghiệm máu NIPT hoặc Triple test ở mốc phù hợp. Hãy báo bác sĩ để được tư vấn phương án thay thế thay vì bỏ luôn việc sàng lọc.
Siêu âm nhiều có hại cho em bé không?
Siêu âm thai theo chỉ định được xem là an toàn và không dùng tia X. Vấn đề không phải hại, mà là siêu âm “cho vui” quá nhiều lần ngoài chỉ định thì không thêm giá trị y khoa. Nên siêu âm theo lịch bác sĩ hẹn.
3 mốc siêu âm này có đủ không hay cần thêm?
Ba mốc là khung sàng lọc tối thiểu. Tùy diễn tiến thai kỳ, bác sĩ có thể chỉ định thêm các lần siêu âm khác, ví dụ khi cần theo dõi sát một bất thường đã phát hiện hoặc đánh giá lại tăng trưởng.
Mẹ bầu muốn được giải thích kỹ kết quả từng mốc siêu âm theo tình trạng riêng? Đăng ký nhận tư vấn hoặc tìm hiểu dịch vụ theo dõi thai kỳ; thêm giải đáp tại chuyên mục hỏi đáp theo dõi thai kỳ.
Thông tin mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.
